Yükleniyor...
Son Dakika
22.9.2016

Bitki Fabrikalarıyla Geleceğin Üretimi

Yrd.Doç.Dr. Buhara Yücesan
buhara@ibu.edu.tr

Bu fabrikalar bitkisel üretim hacmine göre değişen üretim için elverişli bitkilerin tohum dışında kalan kısımlarından seri ve belirli bir otomasyonla bitki üretiminin yapıldığı yerlerdir.

 

Bitki Fabrikalarıyla Geleceğin Üretimi

 

Son yüz yıllık dilim incelenecek olursa, dünya nüfusunun hızlı artması ve bu nüfusu besleyecek tarım politikaların geliştirilmesi son derece önemli olduğu göze çarpacaktır. Özellikle tarım politikalarının gündelik kazanımlardan ziyade uzun vadede işlerliği olan ülkelerde yürütülen Ar-Ge faaliyetleri, tarımın bir bakıma sanayileşmesinde itici güç olmaktadır.

 

Bu bağlamda son yıllarda büyük şirketler gıda konusunda kârlı bir gelecek görmüş olacaklar ki tarımsal üretimde yatırım konusunda farklı alternatiflere yönelmektedir. Ülkemizde de bu yönde bazı işletmelerin yatırım yaptığı rahatça görülmektedir. Bitkisel üretim konusunda tohum/tohumluk merkezlerinin kurulması, bunların tarla performanslarının iklim ve coğrafi şartlara uygun olarak belirlenerek üretim stratejilerinin geliştirilmesi ve son olarak üretim maliyetlerini en aza indirecek yöntemlerin belirlenerek ihracatın önünün açılması (dolayısıyla ithalat kalemlerinin azalması) bir ülkenin tarım potansiyelinin başlıca belirleyici unsurlarındandır.

 

Kısaca özetlediğim bu gereksinime ışık tutacak önerim “Bitki fabrikalarının” kurulmasıdır. Bu fabrikalar bitkisel üretim hacmine göre değişen üretim için elverişli bitkilerin tohum dışında kalan kısımlarından seri ve belirli bir otomasyonla bitki üretiminin yapıldığı yerlerdir. Bilindiği gibi bitkilerin üretiminde tohum kullanımı, çimlenme sürecinden hasada kadar tarlada geçen süreçte bitkinin gen kaynağından ve bunların çevreyle etkileşiminden kaynaklanan belirsizlikleri içermektedir.

 

Ne yazık ki bu belirsizliklerin bertaraf edilmesinde  bir çok gelişmekte olan ülkeyi ihracata ve hazır materyallere mahkum etmektedir. Konuya tekrar dönecek olursak, bitki fabrikaları ile üretim, özellikle yüksek kaliteli anaçların genç bitki dokularından kesilen dokularının uygun besi-ortamlarında yeniden üretilmesidir. Genetik materyalin bu üretim şeklinde olduğu gibi korunması, üretimin mevsimsel parametrelerden bağımsız olması, üretim hacminin (kalite ve miktar olarak) önceden belirlenebilir olması (örn: Mayıs ayına yetiştirilmek süre 50 bin belirli özellikteki fidelerin hazırlanması ve paketleme planlaması), harcama kalemlerin belirli bir otomasyon ile yenilenebilir olması nedeniyle risk faktörlerinin kurulu bir sistemde minimuma inmesi gibi unsurlar bitki fabrikalarının başlıca ayrıcalıklı özellikleridir.

 

Bitki fabrikaları gelişimlerinin tarihsel süreci incelendiğinde ilk safhalarını laboratuvarlarda gerçekleştirmiştir. Bugün ülkemizde hemen hemen pek çok üniversitenin Fen ve Ziraat fakültelerinde bitki doku kültürü çalışmaları çok küçük ölçeklerde çeşitli AR-GE faaliyetleriyle sürdürülmektedir. Buralarda, çok sayıda bilimsel araştırma, ekonomik değeri yüksek bitkilerde farklı üretim stratejileri geliştirilmektedir.

 

Maliyet analizlerinin de rapor edildiği araştırma sonuçlarının devlet destekli üretim planlamalarıyla ve özellikle özel sektörün devreye girmesiyle söz konusu Bitki Fabrikalarının işlerliği ve sayısı hızla artacaktır. Buralarda yapılacak yüksek kaliteli fide üretimi çiftçilerimiz için önemli bir pazar olacağı aşikardır.

 

Bitkilerin çoğaltılması, üretim kalitesi, programlama ve ürünlerin pazarlanması için detaylı planlama gerektiğinden, bu bağlamda

 

 

Sürdürebilir Bitki Fabrika kurulumunda;

 

1. Doğal koşullara alıştırma için seralar ve üretilen bitkileri piyasaya sürünceye kadar muhafazası için fidanlık(lar) kurulumu,

 

2. Bitki doku kültürünün çeşitli uygulama alanlarında için iyi eğitilmiş̧ personel ihtiyacı,

 

 

3. Sürdürülebilir büyüme ve gelişme için AR-GE faaliyetlerini yürütecek, finansal kaynakları takip edecek ve pazar yönünün analizinin etkin şekilde sürdürecek

 

 etkin planlamaların yapılması son derece önemlidir (Şekil 1).

 

Şekil 1. Bir bitki fabrikasında yüksek kaliteli anaçların üretimi aşamaları. Anaç bitkilerin çeşitli dokularının aseptik koşullarda kesilmesi ve besi ortamlarına yerleştirilmesi (A), topraksız olarak hazırlanan besi-ortamlarında özel olarak ışıklandırılmış büyüme odalarında kültüre alınması (B), sera koşullarına alıştırma ve anaçların satışa hazırlanması (C ve D)

 

Bitki Fabrikaları gün geçtikçe yeni teknolojilerle maliyetleri azalan ve yenilikçi yönü yüksek teknolojileri de bünyesinde barındırması açısından elverişli tesislerdir. Yeşil enerji teknolojisi ile düşük maliyetli enerji sarfiyatı, LED ışıklandırma seri ve hızlı üretim ile bitkilerin fotoperiyodlarının düzenlenmesi gibi unsurların, hali hazırda kurulu Bitki Fabrikaları için üretim potansiyelini arttırıcı başlıca modüller arasında gösterilebilir. Böylece kısa sürede hijyenik koşullar altında on binlerce anaç fidenin üretimi için yapılacak olan yatırımların, gelecekte şimdikinden çok daha fazla önem arz edeceğini azalan toprak ve yararlı su kaynaklarına baktığımızda daha net anlayabiliriz.

 

 





Yazarın Diğer Yazıları

  • Tüm yönleriyle Stevia bitkisi (Stevia rebaudiana) üretimi -1
    4 Kasım 2015 Çarşamba

    Son yıllarda Stevia üzerine dünyada yapılan çeşitli organizasyon ve toplantılarda, en ilgi çeken konulardan bir tanesi, belki de birincisi, bitkinin üretiminin nasıl ne şekilde yapılacağına ilişkin olandır. Bu çerçeveden konuya bakıldığında ortak soru “tohumunu nereden bulabiliriz?” dir.

  • Stevia (Stevia rebaudiana) ve ikinci şeker devrimi
    22 Ekim 2015 Perşembe

    Stevia yapraklarını Christoph Colomb’un Amerika kıtasının keşfinden sonra şekerin hayatımıza girmesi ardından, ikinci şeker devrimi olarak değerlendirmemiz abartılı sayılmayacaktır.

Bu Habere Ait Fotoğraflar

Bu Habere Ait Yorumlar


" Okuyucular tarafından www.ulusaltarim.com 'da yayınlanan içeriklere ilişkin yapılan yorumların cezai ve hukuki sorumluluğu yorumu yapan kişinin kendisine aittir. "

" Okuyucu yorumları hukuka uygunluk veya güncel bilgi içerip içermediği hususları bakımından değerlendirilmemekte, yorumlar otomatik olarak onaylanmaktadır. www.ulusaltarim.com, yapılan yorumlarla ilgili herhangi bir konuda sorumluluk kabul etmemektedir. "

" Köşe yazarının kaleme aldığı yazıların her türlü hukuki sorumluluğu yazarın kendisine aittir.
Ulusal Tarım, yazarların düşünce özgürlüğüne müdahale etmemektedir. "
Adınız *

E-Posta * (Yorumda Görünmeyecektir.)

Yorumunuz *



Yorumu Gönder