Yükleniyor...
Son Dakika
7.12.2018

Antep fıstığı yetiştiriciliği

Türkiye, Antep fıstığı üretiminde Amerika ve İran'dan sonra dünya üçüncüsü. Oluşturulan yeni bahçelerle önümüzdeki yıllarda dünya lideri olmayı hedefliyoruz. Şanlıurfa, Gaziantep ve Siirt çiftçisinin gözde ürünlerinden Antep fıstığı üretimi 240 bin tona ulaştı. Ekonomik değeriyle altın kıymetindeki bu ürünün yetiştirilmesi, bakımı, hasadı nasıl yapılıyor, birlikte tanıyalım...

ANTEPFISTIĞI ANAÇLARI :

1- Antep fıstığı

2- Buttum

3- Melengiç

4- Atlantik sakızı

 

Türkiye'de daha çok doğal olarak yetişen ve yüksek uyum yeteneği gösteren melengiç ağaçları anaç olarak kullanılır.

 

BAHÇE KURULUMU

Bahçe kurulacak araziye kaç metre dikim aralığı verilecekse enine ve boyuna çizilir. Çizgilerin birbirlerini kestiği alanlar çöğür dikimi için çukurların açılacağı noktalardır. Çöğür anacı ile kurulan bahçelerde sıra arası ve sıra üzeri mesafeleri kıraç yerlerde 10-12 metre taban arazilerde ise 8-10 metre arasında olmalıdır. Çukurların geniş ve derin olması, kök aksamlarının gelişebilmesi için büyük önem taşır. En uygun çukur boyutları 50 x 50 x 50 santim ebatlarındadır.

 

Çöğürün yaralı kısımları kesilir ve hafif bir kök tuvaleti yapılır. 3 kilogram yanmış çiftlik gübresi, 200 gram P205 üst toprakla karıştırılarak çukurun taban kısmına serpilir. Dikimde, çöğürün toprak üstünde kalan kısmı söküm seviyesi ne ise o şekilde olmak zorundadır. Dikimden hemen sonra can suyu verilir. Dikim sırasında kazık kök kesilmez. Dikim, kışı sert geçmeyen yerlerde sonbaharda, kışı çok karlı ve donlu geçen yörelerde ise ilkbaharda yapılır.

 

İLK YIL BAKIMI

Antep fıstığı çoğunlukla kıraç alanlarda yetiştirilir. Dikimin ardından yağmurların kesilmesinden sonra, ilkbaharda ve sonbaharda kontur sürümleri yapılır. Çöğürlerin etrafı güzelce çapalanır. Nisan ve Mayıs aylarında sıcaklık fazla artmadan çöğürlerin evcikleri de ihmal edilmemelidir. Bu evcikler taş veya tahta parçası ile yapılabilir. Taşların üzeri mutlaka toprakla kapatılmalıdır. Aksi haldegüneşin ışınlarıyla ısınan taşlar çöğürün gelişmesini engeller.

Yazın çok sıcak geçen bölgelerde evciksiz çöğür olmaz. Aksi halde, Temmuz ve ağustos sıcaklıkları çöğürlerin tümünü kurutur. Sonbaharda yaprak dökümünden önce kuruyan dallar ayıklanır, gövde ve dip kısımlarından çıkan istenmeyen taze sürgünler tırnak bırakılmadan kesilerek alınır.

 

 

İKİNCİ YIL BAKIMI

İlk yıl yapılan bakım işleri tekrarlanır. Tutmayan çöğürlerin yerlerine ilkbaharda yenisi dikilir. Tutan çöğürlerin evcikleri ikinci yılın sonbaharında yerinden kaldırılır. Yeniden dikilen çöğürlerin ise tekrar evcikleri yapılmalıdır.

 

ÜÇÜNCÜ YIL BAKIMI

Birinci ve ikinci yılda uygulanan bakım uygulamaları tekrarlanır. Çöğürler baş parmak kalınlığına ulaştığı zaman aşı yapılır.

 

AŞILAMA TEKNİĞİ

Fıstık anaçları, tek gövdeli ve (Ocak) olarak iki kısımda bulunur. Güney Doğu'da aşı hazırlığı sonbaharda başlar, Mart başına kadar sürer. Bazı yerlerde budama, aşıyla birlikte yapılır. Ancak bu işlem doğru değildir. Ağaca su yürümeden yani ilkbahardan önce budama bitirilmek zorundadır. Budamada balta ve tahra yerine testere kullanılır.

 

A- Ocak halindeki anaçların aşıya hazırlanması...

1- Her bir ocakta yirmi gövdecik bulunabilir. Budama mevsiminden önce ocak çevresindeki topraklar çapayla temizlenir ve gövdeciklerin çıkış yerleri ortaya çıkarılır.


2- Gövdeciklerden, düzgün, pürüzsüz ve 2-4 santim çapında olabilenlerden 3-5 tanesi bırakılır, diğerleri testereyle gövdeye birleştikleri yerden kesilir.

 

3- Melengiç ağaçlarında aşı yükseğe uygulanmaz. Aşı yeri topraktan 30-50 santim kadar yukarıdadır. Budama döneminde, aşı yapılacak düzgün bir yer belirlenir ve buraya kadar olan yan dallar gövdecikle kesiştiği yerden makas veya testere yardımıyla kesilir.

 

4- Aşı yapılacak yerin üzerindeki dalların hepsini budama mevsiminde kesmek doğru değildir. Gövdecikte su hareketini ve böylece anacın daha iyi kabuk kaldırmasını sağlamak için her gövdecikte birkaç adet dal bırakılmalıdır. Aşı yapıldıktan sonra küçük dallardan sadece biri bırakılıp, diğerleri kesilir.

 

B- Tek gövdeli anaçların aşıya hazırlanması...

 

1- Ağacın taç genişliği ve gövde kalınlığı dikkate alınıp, budama işi 1-3 yıl içinde tamamlanır.

 

2- Gövdeden çıkan ana dallar budanmaz, ağacın büyüklüğüne göre ikinci veya üçüncü derecedeki dallar budanır.

 

3- Kesilen her dalın ucunda mutlaka bir soluk dalı bırakılır. Aksi halde o dal kurur.

 

4- Ağacın büyüklüğüne göre 1 veya 3 dal hafif azaltılarak uçlarındaki soluk dalına ek olarak ağacın soluk dalı olarak bırakılır.

 

5- Budanan ağaçların dallarından ilkbaharda fazla miktarda taze sürgün oluşur. Bunlardan dalın kalınlığına göre 2-4 adedi çepeçevre dalı saracak şekilde bırakılır ve diğerleri Mayıs ayında temizlenir. Bu sayede sürgünlerin gelişimi hızlanır.

 

Ayıklama yapılınca sürgünlerin bazıları o yıl aşıya uygun hale gelebilmektedir. Ağacın taç genişliğine göre aşı sayısı değişir.

 


 

C- AŞILAMA TEKNİĞİ

Antep fıstığı aşılarında kalem aşısı kullanmayıp, göz aşıları tercih edilir. Mart ayında tomurcukların kabarmaya başlamasından yapraklanmaya kadar olan devrede yongalı göz aşısının, Haziran'da ise sürgün göz aşısının iyi sonuç verdiği tespit edilmiştir. Aşı kalemi pişkinleşmiş olmalı ve üzerinde meyve gözü bulunmamasına dikkat edilmelidir.

 

Aşı uygulamasından önce (T) çizilir. Sonra kalemden aşı gözü çıkarılır (Altı sivri üstü düz olacak şekilde). Aşı gözünde büyüme konisinin (öz) bulunmasına dikkat edilir. Büyüme konisine sahip aşı gözü, anacın üzerine çizilen (T)'ye yerleştirilir. Aşı, hafif ıslatılmış rafya veya plastik bağla sıkıca bağlanır. Ardından 30-40 santimlik tırnak bırakılır. Tırnağın ucunda soluk dalı denilen küçük yan sürgün bulunmalıdır. Aşının tutup, tutmadığı 10-15 gün içinde belli olur.

 

Aşılamadan yaklaşık 20-25 gün sonra aşı bağı çözmeden gevşetilir. Aşı sürgünleri 15-20 santimi bulunca sökülüp anaca bağlanmalıdır.

 

GÜBRELEME

Ocak ayında, mümkün olduğu kadar derine verilmek üzere (25 santim) ya ağacın taç izdüşümüne açılacak banta, ya da özellikle plantasyonlarda, ağacın taç izdüşüm kenarına açılacak çizgilere, fosforlu gübre uygulaması yapılır. Ağacın yaşı ve toprağın yapısına bağlı olarak ağaç başına 1-3 kilogram triple süper fosfat gübresi verilir.

 

Antep fıstığı daha çok kireçli topraklarda yetiştiği için azotlu asit karakterli gübreler kullanılmalıdır. Şubat ayında 2-5 kilo arasında olmak üzere, amonyum sülfat gübresi taç izdüşümüne verilip, tırmık veya çapa ile toprağa iyice karıştırılır. Toprak analizinde potasyum eksikliği çıkarsa ağaç başına 0,5-1,5 kilogram potasyum sülfat verilmelidir.

 

BUDAMA

Antep fıstığı reçineli olduğu için budamada kalın dal kesilmez. Ağaç fidan devresinde iken, 3 veya 4 bazen iki ana dal bırakılıp şekil budaması yapılır. Şekil budamasından sonra, genç ağaçlarda kuru dalların ayıklanması, birbiri aleyhine sık gelişen dalların seyreltilmesi, çok yaşlı ağaçlarda yeni sürgün oluşumunu teşvik etmek için fazla derin olmayacak şekilde kesimler yapılabilir.

 

Kuru dal ayıklanmasına ise hasattan sonra kuru yaş kısımları belli iken girilebilir. Antep fıstığında mutlaka kuru dal ayıklaması yapılmalı ve ağaçta hiç kuru dal bırakılmamalıdır. Aksi halde kuru dallar haşereleri çeker. Budamada tırnak bırakılmamalıdır.

 

SULAMA

Antep fıstığı ağacının yıllık su ihtiyacı 620-760 mm. arasındadır. Haziran-Ağustos ayları sonunda yağışa ek olarak 20 gün ara ile sulama yapılması önerilir.



DÖLLENME VE YAPAY TOZLAMA

Antep fıstığı açacında döllenme çok önemlidir. Çünkü bu olay, doğrudan içli meyve oluşumunu sağlar. ile ilgilidir. Döllenme yetersizliğinin temel sebebi çiçek tozu yetersizliğidir. Normalde bir Antep fıstığı çiçek salkımında ortalama 120 adet çiçek bulunur. Bunun 20'si meyve bağlarsa, orta derecede verim anlamına gelmektedir.

 

Döllenme için Antep fıstığı bahçelerinde genel olarak 10 dişi ağaca 1 erkek ağaç bulunmalıdır. Erkek ağaçlar ürün vermediğinden, üreticilerimiz bahçelerinde bunlara yeteri kadar yer vermemektedir. Halen Türkiye'deki bahçelerde erkek ağaç oranı yüzde 1-2'dir. Bunun yüzde 10'lara çıkması halinde verim ciddi şekilde artar.

Eğer bahçede yeteri kadar erkek ağaç yoksa yapay tozlanmaya ihtiyaç ortaya çıkar. Her ağaç için 1 çay kaşığı çiçek tozu yeterli olmaktadır. Çiçek tozları her ağaç için 1 su bardağı dolusu una karıştırılarak verilir. Bu karışım dişi ağaca tülbent torbalarla, ya da motorlu sırt atomizörü ile uygulanır.





Bu Habere Ait Fotoğraflar

Bu Habere Ait Yorumlar


" Okuyucular tarafından www.ulusaltarim.com 'da yayınlanan içeriklere ilişkin yapılan yorumların cezai ve hukuki sorumluluğu yorumu yapan kişinin kendisine aittir. "

" Okuyucu yorumları hukuka uygunluk veya güncel bilgi içerip içermediği hususları bakımından değerlendirilmemekte, yorumlar otomatik olarak onaylanmaktadır. www.ulusaltarim.com, yapılan yorumlarla ilgili herhangi bir konuda sorumluluk kabul etmemektedir. "

" Köşe yazarının kaleme aldığı yazıların her türlü hukuki sorumluluğu yazarın kendisine aittir.
Ulusal Tarım, yazarların düşünce özgürlüğüne müdahale etmemektedir. "
Adınız *

E-Posta * (Yorumda Görünmeyecektir.)

Yorumunuz *



Yorumu Gönder