Yükleniyor...
Son Dakika
13.12.2018

Aspir nasıl yetiştirilir?

Aspir, devedikenine benzeyen, Amerika, Meksika ve Hindistan gibi ülkelerde yetiştirilen bir bitki türü. Bitkisel yağ üretiminde kullanılan aspir Türkiye'de de son yıllarda yetiştirilmeye başlandı. Özellikle Eskişehir'de aspir tarımı gelişme gösteriyor. Peki aspir nasıl yetiştirilir?

Aspir, 80-100 santim boyuna ulaşan, dikenli ve dikensiz formları olan bir bitki.Dikenli türü, dikensize göre daha fazla yağ içeriyor. Tohumlarında yağ oranı yüzde 30-50 arasında değişiyor.

 

Aspir yağı, linoleik (Omega-6) ve Oleik (Omega-9, zeytin yağı kalitesinde) olmak üzere 2 ayrı tipe ayrılıyor. Yemeklik yağ olarak kaliteli bir ürün olarak biliniyor. Öte yandan aspir yağı, biodizel yapımında da kullanılıyor. Küspesi de besleyici bir hayvan yemi oluyor. Aspir bitkisi, kuraklığa dayanıklı, yazlık karakterde ve ortalama 110-140 gün arasında yetişebiliyor.

 

TOPRAK HAZIRLIĞI

Buğday-arpa yetiştiren çiftçiler, kolaylıkla aspir de üretebilir. Buğday-arpa tarımında kullanılan bütün alet ekipman, aspirde de kullanılıyor. Üretim tekniği de birbirine benziyor. Aspir, toprak bakımından çok seçici değil. Ancak yine de derin, verimli tınlı, drenaj problemi olmayan ve su tutma kapasitesi yüksek, topraklar ideal. Kıraç topraklarda da uygun yöntemlerle aspir yetiştirilebilir.

 

Aspir ekilecek tarlalarda, yağmur sularının göllenmemesi gerekiyor. Yani yüzey drenajının iyi yapılması şart. Aksi halde biriken su, bitki köklerinin zarar görmesine yol açıyor. Aspir ekiminden önce tarlanın sonbaharda veya ilkbaharda pullukla sürülmesi gerekiyor. Ekimden önce de diskaro ile hazırlık yapmak yetirli olur. Tuzlu topraklar aspire zarar verir. Çimlenme, verim ve yağ oranı düşer.


 

GÜBRELEME YÖNTEMİ

Toprak analizi yaptırılarak eksik bitki besin maddeleri tamamlanır. Aspir kökleri derine inebildiği için analiz örneğinin de 1.0-1.5 metre derinlikten alınması önerilir. Toprak tahlilinin yapılamadığı durumlarda, dekar başına 12-15 kilogram saf azot (N) hesap edilir ve bitki gelişmesine başlangıç olması için bir miktar da fosfor (P) ilavesi yapılır. Tavsiye edilen fosfor miktarı, dekar başına 3-5 kilogram kadardır. Potasyum (K) gübrelemesi de tavsiye edilir. Kompoze bir gübre olan 20-20-0 gübresi önerilir ya da 15-15-15 gübresi de tercih edilebilir. Bitki 3,5-4 ay gibi kısa bir sürede yetişebildiği için, gereken tüm gübrenin ekimden önce bir seferde toprağa serpilip karıştırılması büyük önem taşır.

 

NE ZAMAN EKİLİR?

Aspir, yazlık bir bitkidir ve bu sebeple baharda ekilir. Ancak, kışları fazla soğuk olmayan, ılıman bölgelerde kışlık olarak da ekimi yapılabilir. Çukurova'da Kasım ayında, Şanlıurfa''da ise Aralık başında ekilebilir.

 

Fide döneminde, diğer bitkilere göre soğuğa daha dayanıklı olduğu için biraz daha erken ekilebilir. 20 Mart-20 Nisan tarihleri, ekim için en uygun günlerdir. Geç ekim halinde bitki kısa kalır, verim ve yağ oranı düşer.

 

EKİM ŞEKLİ

Yabancı ot mücadelesi için sıra arasının dar tutulması en iyi yöntemdir. Tavsiye edilen en uygun sıra arası 15-20 santimdir. Mibzer, aspir ekiminde de rahatlıkla kullanılabilir.

 

Sıra arasının 15-20 santim tutulduğu durumlarda, dekar başına 4-6 kilogram tohum atılır. Geniş sıra aralığında ise tohumluk miktarı 2-3 kilogram olmalıdır. Ekim derinliği için ideal boyut, 2.5-4.0 santimdir. Kesinlikle 5 santimden daha derine tohum bırakılmamalıdır.

 

Ekimden 1-2 hafta sonra çimlenmeyle toprak yüzeyine çıkış başlar. Ekimden hemen sonra, aşırı yağış sebebiyle toprak yüzeyi kaymak bağlamışsa yüzeye çıkış zorlaşır. Bu durumda tarla yüzeyinde diskli bir ekim makinesi gezdirilerek kaymak tabakası kırılır.

 

 

YABANCI OT KONTROLÜ

Aspir bitkisi, gelişmenin ilk 3-4 haftalık döneminde çok zayıf olduğu için yabancı otlardan fazla etkilenir. Bu sebeple ekimden önce tarlanın bir çıkış öncesi herbisit (ot ilacı) ile ilaçlanması ve ilacın toprağa karıştırılması önerilir. Tavsiye edilen herbisitler şöyle: Trifluralin, Metolachlor, EPTC, Barban, Profluralin ve Paraquat.

 

ASPİR ÇEŞİTLERİ

Günümüzde yaygın olarak 3 aspir türü bulunur. Bunlardan Yenice ve Dinçer isimlileri 1983 yılına kadar tescil edilmiştir. 1 tanesi ise 2005 senesinde tescil edilmiştir.

 

SULAMA İHTİYACI

Aspir kuraklığa dayanıklı bir bitki olsa da, kritik dönemlerinde sulama gerekir. Sapa kalkma ve çiçeklenme öncesi dönem kritiktir. Bu iki dönemde de, eğer havalar çok kurak giderse ve toprakta yeterli nem yoksa, sulama önerilir. Sapa kalkma, çıkıştan 20-25 gün sonraya denk gelir. Çiçeklenme öncesi dönem ise, çıkıştan yaklaşık 55-65 gün sonrasına uzanır. Sulamanın, kuraklık belirtileri bitki üzerinde görülmeden yapılması gerekir.

 

ASPİR HASADI

Aspir yaprakların tamamen kuruduğu (kahverengileştiği), çiçek çanak yapraklarının hemen hemen kahverengiye döndüğü, tablaların elle kolaylıkla harmanlanabildiği ve tanelerin beyaz renk aldığı dönem hasat zamanının geldiğini gösterir. Çiçeklenmeden yaklaşık 4-5 hafta sonrası hasat dönemidir. Hasadın geciktirilmeden hemen yapılması gerekir. Aksi halde tanelerde renk değişikliğine uğrar, bunun üzerine bir de yağmur yağarsa çimlenme başlar.

 

Hububat (Buğday-arpa) hasadında kullanılan biçerdöverler, aspir hasadında da rahatlıkla kullanılabilir. Ancak, makinenin ayarlarının uygun bir şekilde yapılması zorunludur.





Bu Habere Ait Fotoğraflar

Bu Habere Ait Yorumlar


" Okuyucular tarafından www.ulusaltarim.com 'da yayınlanan içeriklere ilişkin yapılan yorumların cezai ve hukuki sorumluluğu yorumu yapan kişinin kendisine aittir. "

" Okuyucu yorumları hukuka uygunluk veya güncel bilgi içerip içermediği hususları bakımından değerlendirilmemekte, yorumlar otomatik olarak onaylanmaktadır. www.ulusaltarim.com, yapılan yorumlarla ilgili herhangi bir konuda sorumluluk kabul etmemektedir. "

" Köşe yazarının kaleme aldığı yazıların her türlü hukuki sorumluluğu yazarın kendisine aittir.
Ulusal Tarım, yazarların düşünce özgürlüğüne müdahale etmemektedir. "
Adınız *

E-Posta * (Yorumda Görünmeyecektir.)

Yorumunuz *



Yorumu Gönder