Yükleniyor...
Son Dakika
19.12.2018

Susam ekimi, bakımı ve hasadı...

Susam dünyada en eski yağ bitkilerinden biri. Susam tohumu, yüzde 50-60 oranında yağ içerir ve yağı çok kaliteli olarak bilinir. Susam aslında tropik ve subtropik iklim bitkisidir. Ancak Türkiye'de de ayçiçeğinden sonra en fazla üretilen yağ bitkisidir.

Dik büyüyen susam bitkisinin boyu 120 santime kadar uzayabilir. Bitkinin gövdesi uzunlamasına oluklu ve sık tüylü görünüme sahiptir. Susam tohumunun yüzde 25'i proteinden oluşur ve bu sayede insan beslenmesi için önemli bir üründür.

 

HANGİ İKLİMDE YETİŞİR?

Susam sıcak havayı çok sever. Dünyada daha çok tropik, suptropik ve ılıman iklim kuşağında yetiştirilen susam, gelişimini 90-120 tamamlar. Gelişim döneminde hava sıcaklığının 20 derecenin altına düşmemesi gerekir. Tohumların çimlenmesi sırasında da toprak sıcaklığının 15-20 derece ve daha yukarıda olması şarttır. Türkiye'de havaların sıcak gittiği Güneydoğu Anadolu ile Ege ve Akdeniz'in bazı bölümlerinde susam yetiştirilir.

 

HANGİ TOPRAKLARI SEVER?

Susam, toprak bakımından çok seçici değildir. Yeter ki hava sıcak olsun her toprakta yetiştirilebilir. Ancak en iyi verim kumlu-killi ve allüviyal topraklarda alınır. Orta derecede ağır ve humuslu topraklarda da iyi sonuç alınabilir. Fakat aşırı killi ve kireçli ağır topraklar susam için uygun değildir.


 

SUSAM EKİMİ

Susam kısa sürede yetiştirilebildiği için hemen hemen her kültür bitkisi ile ekim nöbetine uygundur. Ayçiçeği, mısır, pamuk ve yerfıstığı gibi bitkilerle karışık yetiştirilebilir. Çapa bitkileri ve baklagillerin ardından da ekilebilir, hatta aynı tarlaya arka arkaya ekilebilir. Özellikle Güneydoğu Anadolu'da mercimek ve hububat hasadından sonra ikinci ürün olarak susam ekilir. Ancak genelliklepamuk-buğday-susam üçlü münavebesi tercih edilir.


 

TOPRAĞIN EKİME HAZIRLANMASI

Susam tohumlarının çimlenme gücü yüksektir. Ancak tohumlarının küçük olması sebebiyle topraktan çıkış gücü zayıftır. Bu sebeple susam ekilecek toprağın çok iyi hazırlanması önerilir. Ana ürün olarak ekilecekse toprak, sonbahar ve kış aylarında sürülür. Ardından ilkbaharda toprak henüz tavdayken ikileme yapılır. Diskaro çekildikten ve son diskaro altına gerekli görülen gübre atıldıktan sonra sürgü tapan çekilerek ekime hazırlık işlemi tamamlanır. Sürgü tapan ile toprak tavının kaçmaması sağlanır.


 

İkinci ürün olarak susam ekilecekse bu durumda toprağın tavını artırmak için tarladaki anız temizlenir. Ardından tav suyu verilir. Yaklaşık bir hafta içinde tava gelen toprak pulluk derinliğinde sürülerek işlenir. Keseklerin parçalanması için 1-2 kat diskaro çekilmesi tavsiye edilir. Son diskaro altına gerekli gübre atılır ve sürgü çekilerek toprak ekime hazır hale getirilir.


 

 

EKİM NASIL YAPILIR?

Susam tohumları küçük ve hafiftir. Bu sebeple dekara atılacak tohumluk miktarının çok iyi ayarlanması gerekir. Serpme ekimde dekar başına 800-1000 gram, mibzerle sıraya ekimde ise 400-600 gram tohum önerilir.

Serpme ekim için önce tohum yatakları hazırlanır. Ardından tohum dere kumu ile karıştırılarak usta ekiciler tarafından ekilmelidir. Atılan tohumun tavlı toprağa düşmesi için hafif bir diskaro ve sürgü çekilir.


 

Mibzerle sıraya ekimde ise sıra arası 60-70 santim, sıra üzeri de 20-25 santim olmalıdır. Sıra üzeri mesafeler ise ekimden 20-30 gün sonra tekleme sırasında ayarlanır. Susam ekimi için serpme yerine mibzer önerilir. Susamın ekim derinliği 1.5-2.5 santim olmalı, ekimin sıcak, kuru ve rüzgarlı havada yapılması gerekmektedir.


 

GÜBRELEME İŞLEMİ

Susam kısa sürede geliştiği için gübrenin tamamının ekimden önce son diskaro altına atılması gerekir. Gübre miktarı, iklim ve toprak koşullarına, ekilecek çeşide, tarımın sulu ya da kuru olarak yapılıp yapılmamasına göre değişir. Yüksek verim için dekara saf madde olarak 7 kilo azot, 5 kilo fosfor ve 5-10 kilo potasyum önerilir.


 

SULAMA

Susam genel olraak aşırı su istemeyen bir bitkidir. Fakat yetiştirme sürecinde yapılacak düzenli sulama verimi artırır. Kıraç ve kışlak arazilerde ana ürün olarak susuz yetiştirilebilir, ancak ikinci ürün ekilişlerinde bitki mutlaka sulanmalıdır. İkinci ürün ekilişlerinde ekimden önce tarlada yeterli nemi sağlamak için tav suyu da verilir. Olgunlaşma sürecince ise 1-3 kez sulama yapılması faydalı olur. Ancak tarla aşırı sulanmamalı, göllenme yapılmalıdır.


 

BİTKİ BAKIMI

Susamda ilk gelişme çok yavaştır. Ancak çiçeklenme ile birlikte büyüme hızlanır. Bitki 10-15 santim boyuna ulaşana kadar tarlaya girilmez. Daha sonra otlanma durumuna göre el çapası ya da mibzerle sıraya ekim yapılmışsa traktör ara çapası geçirilir, sık yerler seyreltilir. Sulamalardan sonra 2-3 kez el çapası yapılır. Mibzerle ekimde ise traktörle ara sürüm işlemi gerekir. Öte yandan bitkiler 40-50 santim uzunluğuna ulaştığında çiçeklerin döllenmeden dökülmemesi için tarlaya girilmemelidir. Aksi halde verim düşer.


 

SUSAM ZARARLILARIYLA MÜCADELE

Susam tarlalarında, ekimden sonra bozkurt (Agrosit spp) ve fide devresinde susam güvesi (Antigastra catalaunalist) ile çiçeklenmeden itibaren beyaz sinek (Bemisia tabacil) zararlıları görülebilir. Bunlara karşı ilaçla mücadele yapılır. Susamda solgunluk hastalığı, susam bakteri solgunluğu, yaprak leke hastalığı ve susam alternaryası en sık görülen hastalıklardandır. Bunlara karşı ekimden önce tohumlar piyasadan alınacak ürünlerle ilaçlanır.

 


 

SUSAM HASADI

Söküm dönemine gelen susam bitkisinde yaprak ve kapsüller sararır, çiçeklenme durur, yapraklar kısmen dökülür, tohumlar da beyaz tanelilerde koyu sarı, kahverengi tanelilerde ise açık kahverengiye döner. Susam sökümü elle yapılır. Sökülen bitkiler 10-25'lik demetler halinde bağlanır ve tabanı düz ve temiz bir yerde, kök kısımları dışarı ve baş kısımları iç tarafa gelecek şekilde baskıya alınır.


 

Baskıdan çıkarılan susam demetleri, beton veya düz bir zeminde, 8-10 demet bir arada olmak şekilde konulur ve tepe kısmından ip ya da ot bağlanır. Ardından elde edilen tohumlar harman makinalarında vantilatör vasıtasıyla savrularak temizlenir ve çuvallara doldurulur. Yoğun yağ içeren susam tohumlarının iyi havalanan, serin ve kuru bir yerde saklanması gerekir.


 





Bu Habere Ait Fotoğraflar

Bu Habere Ait Yorumlar


" Okuyucular tarafından www.ulusaltarim.com 'da yayınlanan içeriklere ilişkin yapılan yorumların cezai ve hukuki sorumluluğu yorumu yapan kişinin kendisine aittir. "

" Okuyucu yorumları hukuka uygunluk veya güncel bilgi içerip içermediği hususları bakımından değerlendirilmemekte, yorumlar otomatik olarak onaylanmaktadır. www.ulusaltarim.com, yapılan yorumlarla ilgili herhangi bir konuda sorumluluk kabul etmemektedir. "

" Köşe yazarının kaleme aldığı yazıların her türlü hukuki sorumluluğu yazarın kendisine aittir.
Ulusal Tarım, yazarların düşünce özgürlüğüne müdahale etmemektedir. "
Adınız *

E-Posta * (Yorumda Görünmeyecektir.)

Yorumunuz *



Yorumu Gönder